Bị kẹt trong cabin là nỗi sợ lớn nhất của người đi thang máy, và cũng là lúc người ta dễ làm sai nhất. Bài này nói thẳng vào việc cần làm: cứu hộ thang máy đúng cách gồm những bước nào, người bị kẹt nên làm gì trong lúc chờ, và năm việc tuyệt đối không được làm vì đã có người thiệt mạng vì chúng.
Kẹt thang máy có nguy hiểm như mọi người vẫn nghĩ không?
Câu trả lời ngắn: bản thân việc bị kẹt hiếm khi nguy hiểm. Thứ gây tai nạn gần như luôn là cách người ta tự thoát ra.
Thang máy không rơi tự do như trong phim. Cabin được treo bằng nhiều sợi cáp thép, mỗi sợi đã được tính dư tải so với trọng lượng cabin. Quan trọng hơn, thang có bộ khống chế vượt tốc nối với bộ hãm an toàn: khi cabin đi nhanh hơn mức cho phép, bộ hãm sẽ kẹp chặt vào ray dẫn hướng và giữ cabin đứng lại. Đây là cơ cấu cơ khí, hoạt động không cần điện.
Cabin cũng không kín khí. Luôn có khe thông gió và quạt, nên chuyện ngạt thở trong thang máy gia đình là điều không xảy ra. Người bị kẹt có thể ở trong cabin hàng giờ mà vẫn an toàn, miễn là ngồi yên chờ đội cứu hộ.
Sáu việc cần làm ngay khi bị kẹt trong thang máy
- Giữ bình tĩnh, hít thở chậm. Cabin đang đứng yên và được giữ chắc. Hoảng loạn chỉ làm tiêu hao sức và oxy nhanh hơn.
- Bấm nút chuông báo động và nút intercom trên bảng điều khiển. Giữ nút vài giây để tín hiệu truyền đi.
- Gọi điện thoại. Gọi số cứu hộ dán trong cabin hoặc hotline đơn vị bảo trì. Nói rõ: tên toà nhà, địa chỉ, thang số mấy, và số tầng hiển thị trên màn hình cabin.
- Đừng bấm loạn các nút. Bấm nút mở cửa một lần. Nếu cửa không mở thì dừng, vì bấm liên tục có thể khiến tủ điều khiển vào trạng thái khoá.
- Đứng lùi khỏi cửa và vịn tay vịn. Khi kỹ thuật viên kéo cabin về bằng tầng, cabin sẽ dịch chuyển nhẹ.
- Tiết kiệm pin điện thoại. Không cần hò hét liên tục. Gọi được một lần là đủ, sau đó chờ và giữ máy để đội cứu hộ liên lạc lại.
Nút chuông báo động và nút liên lạc nội bộ trên bảng điều khiển — hai thứ cần bấm đầu tiên khi bị kẹt.
Năm điều tuyệt đối không làm khi kẹt thang máy
Gần như mọi tai nạn thang máy nghiêm trọng đều xảy ra khi người bên trong tự tìm cách ra ngoài:
- Không cạy cửa cabin. Cabin có thể đang lệch tầng. Cạy được cửa ra thì phía trước là vách hố thang hoặc khoảng trống.
- Không trèo lên nóc cabin. Cửa thoát hiểm trên nóc chỉ dành cho kỹ thuật viên. Cabin có thể chạy lại bất cứ lúc nào nếu điện có trở lại.
- Không chui qua khe khi cabin lệch tầng. Đây là tình huống gây tai nạn chết người nhiều nhất: cabin bất ngờ dịch chuyển khi người đang chui nửa trong nửa ngoài.
- Không nhảy, không đu bám. Nhảy trong cabin có thể làm bộ hãm an toàn tác động và khiến việc cứu hộ khó hơn.
- Không để trẻ nhỏ tự xử lý. Nếu trẻ đi thang một mình và bị kẹt, hãy nói chuyện liên tục qua intercom để trẻ không tự ý làm gì.
Cửa tầng chỉ được mở bằng chìa chuyên dụng của kỹ thuật viên, sau khi cabin đã về bằng tầng.
Quy trình cứu hộ thang máy đúng chuẩn 5 bước
Đây là quy trình kỹ thuật viên thực hiện khi tới hiện trường. Người không có chuyên môn không nên tự làm bất kỳ bước nào trong số này:
Bước 1 — Liên lạc và trấn an. Trước khi làm gì khác, kỹ thuật viên nói chuyện với người bên trong, xác nhận có ai bị thương không, và giữ liên lạc suốt quá trình.
Bước 2 — Ngắt điện động lực. Cắt cầu dao tại tủ điều khiển để cabin không thể tự chạy khi đang thao tác. Đây là bước an toàn bắt buộc.
Bước 3 — Xác định vị trí cabin. Đọc vị trí trên tủ điều khiển và đối chiếu vạch dấu tầng để biết cabin đang lệch bao nhiêu so với mặt sàn.
Bước 4 — Quay tay đưa cabin về bằng tầng. Nhả phanh và quay pu-li bằng dụng cụ chuyên dụng, từng chút một, cho tới khi sàn cabin bằng sàn tầng.
Bước 5 — Mở cửa và đưa người ra. Chỉ mở cửa tầng bằng chìa chuyên dụng khi cabin đã bằng tầng. Sau khi đưa người ra, phải tìm ra nguyên nhân rồi mới cho thang chạy lại.
Vì sao thang máy dừng đột ngột? Sáu nguyên nhân thường gặp
- Mất điện lưới. Nguyên nhân phổ biến nhất, nhất là vào mùa mưa bão ở khu vực miền Bắc.
- Quá tải. Cảm biến tải phát hiện vượt trọng lượng cho phép và giữ thang đứng yên, thường kèm tiếng chuông cảnh báo.
- Cảm biến cửa bị chắn. Một vật nhỏ kẹt ở rãnh cửa, hoặc rãnh cửa bám bụi, khiến thang hiểu là cửa chưa đóng kín.
- Điện áp chập chờn. Nguồn điện tụt áp làm tủ điều khiển tự ngắt để bảo vệ động cơ.
- Lỗi tủ điều khiển hoặc biến tần. Thang tự vào chế độ bảo vệ khi phát hiện tín hiệu bất thường.
- Thiếu bảo trì. Ray bẩn, dầu bôi trơn cạn, tiếp điểm mòn — những thứ tích tụ dần rồi gây dừng đột ngột.
Phòng ngừa tốt hơn cứu hộ: bảo trì định kỳ và bộ cứu hộ tự động
Phần lớn các ca cứu hộ thang máy đều phòng được. Hai việc hiệu quả nhất:
Bảo trì định kỳ. Thang máy gia đình nên bảo trì một tới ba tháng một lần tuỳ tần suất sử dụng, còn thang ở toà nhà đông người thì dày hơn. Bảo trì đúng lịch xử lý được rãnh cửa bẩn, tiếp điểm mòn, dầu cạn trước khi chúng thành sự cố. Xem thêm quy trình bảo trì thang máy tiêu chuẩn.
Trang bị bộ cứu hộ tự động (ARD). Đây là bộ lưu điện chuyên dụng cho thang máy: khi mất điện lưới, ARD tự đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa, thay vì để người ngồi chờ trong cabin. Với nhà nhiều tầng hoặc khu vực điện hay chập chờn, đây là khoản đáng đầu tư.
Ngoài ra, thang máy thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, bắt buộc kiểm định an toàn trước khi sử dụng và kiểm định định kỳ sau đó.
Cứu hộ thang máy tại Bắc Giang, Bắc Ninh và Lạng Sơn
Khi thang gặp sự cố, thứ quyết định không phải là lời hứa mà là khoảng cách từ đội kỹ thuật tới công trình. Thang máy Thành Đô có đội kỹ thuật đóng tại Bắc Giang, nhận cứu hộ và bảo trì cho các công trình tại Bắc Giang, Bắc Ninh và Lạng Sơn.
- Hotline cứu hộ 24/7: 0583 247 888
- Email: contact.thanhdoelevator@gmail.com
- Văn phòng giao dịch: 33 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Xương Giang, TP. Bắc Giang
Xem thêm về thi công thang máy tại Bắc Giang và các công trình Thành Đô đã bàn giao.
Câu hỏi thường gặp về cứu hộ thang máy
Mất điện thì thang máy có rơi không?
Không. Khi mất điện, phanh của máy kéo tự động đóng lại và giữ cabin đứng yên — phanh này hoạt động bằng lò xo, mất điện thì càng kẹp chặt. Cabin đứng im tại chỗ cho tới khi có điện lại hoặc được cứu hộ bằng tay.
Bị kẹt trong thang máy bao lâu thì được cứu?
Phụ thuộc vào việc đội kỹ thuật ở gần hay xa. Đây là lý do nên chọn đơn vị lắp đặt có kỹ thuật viên đóng ngay trong tỉnh, thay vì đơn vị nhận công trình từ xa rồi điều người tới sau.
Thang máy gia đình có cần cứu hộ chuyên nghiệp không?
Có. Nhiều người nghĩ thang nhà mình nhỏ nên tự xử lý được, nhưng thao tác nhả phanh và quay pu-li đòi hỏi dụng cụ chuyên dụng và hiểu biết về kết cấu. Làm sai có thể khiến cabin trôi tự do trong hố thang.