Biến tần thang máy là bộ phận quyết định thang chạy êm hay giật. Nó không kéo cabin — việc đó là của máy kéo — nhưng nó chỉ huy máy kéo chạy nhanh chậm thế nào ở từng đoạn hành trình.
Hiểu nó làm gì sẽ giải thích được nhiều hiện tượng tưởng chừng không liên quan: thang giật khi khởi động, thang dừng lệch tầng, thang chạy chậm bất thường.
Biến tần làm nhiệm vụ gì
Điện lưới có tần số cố định. Nếu nối thẳng vào động cơ, động cơ chỉ chạy được một tốc độ — và thang sẽ khởi động giật cục rồi dừng đột ngột, rất khó chịu và rất hại cơ khí.
Biến tần giải quyết điều đó: nó đổi tần số dòng điện cấp cho động cơ, nhờ vậy điều khiển được tốc độ một cách liên tục. Một chuyến đi của cabin được chia thành bốn đoạn:
- Khởi động — tăng tốc dần từ 0, êm và không giật.
- Chạy đều ở tốc độ định mức.
- Giảm tốc khi gần tới tầng.
- Dừng chính xác ngang sàn tầng, rồi phanh kẹp giữ.
Đường cong tăng giảm tốc đó chính là thứ người đi thang cảm nhận được. Thang êm hay giật phần lớn do biến tần được cài đặt đúng hay chưa, chứ không chỉ do máy kéo tốt hay không.
Tủ điều khiển — biến tần nằm bên trong, cùng bo mạch điều khiển.
Biến tần còn mang lại hai thứ nữa
- Tiết kiệm điện. Dòng khởi động giảm hẳn so với nối trực tiếp. Với thang chạy vài trăm lượt mỗi ngày, khác biệt tích lũy đáng kể.
- Đỡ mỏi cơ khí. Khởi động và dừng mượt nghĩa là lực tác động lên cáp tải, puly, ray và guốc trượt nhỏ hơn — kéo dài tuổi thọ cả hệ thống.
Năm dấu hiệu biến tần hoặc cài đặt có vấn đề
- Thang giật khi khởi động hoặc khi vào tốc độ. Đường cong tăng tốc không còn khớp tải.
- Dừng lệch tầng đều ở mọi tầng. Nếu chỉ lệch một tầng thì nghi cảm biến; lệch đều thì nghi phanh hoặc thông số biến tần.
- Thang chạy chậm hơn bình thường mà không rõ lý do.
- Thang báo lỗi nhóm tốc độ hoặc quá dòng — ở các dòng tủ phổ biến là mã kiểu E23, E24. Xem bảng mã lỗi thang máy.
- Tủ điều khiển nóng bất thường hoặc quạt làm mát trong tủ kêu to.
Biến tần và máy kéo phải khớp thông số với nhau — thay một bên thì phải cài lại bên kia.
Vì sao không được tự chỉnh thông số biến tần
Trên mạng có nhiều hướng dẫn cài tham số biến tần. Đừng làm theo. Lý do:
- Mỗi thang có bộ thông số riêng, tính theo tải trọng, hành trình, tốc độ định mức và đặc tính máy kéo của chính nó.
- Thông số sai làm cabin trôi thêm sau lệnh dừng — mà lúc chở nặng thì đoạn trôi đó dài hơn.
- Biến tần phối hợp với phanh theo đúng thời điểm. Lệch thời điểm nhả và kẹp phanh là nguồn gốc của hiện tượng tụt nhẹ khi khởi động.
Đây là việc phải đo và chạy thử đủ hành trình có tải lẫn không tải, không phải việc nhập vài con số.
Giữ biến tần bền
- Giữ tủ điều khiển sạch và thoáng. Bụi là kẻ thù số một; nhà xưởng và công trình nhiều bụi cần vệ sinh tủ bằng khí nén khô định kỳ.
- Kiểm tra quạt làm mát trong tủ. Quạt chết là biến tần nóng dần rồi hỏng.
- Chống ẩm, nhất là thang ở khu vực hố pit hay ngấm nước.
- Nguồn điện ổn định và tiếp địa đúng. Mất pha và sét lan truyền là hai nguyên nhân làm hỏng biến tần nhanh nhất.
Câu hỏi thường gặp
Biến tần hỏng thì phải thay cả tủ điều khiển à?
Không nhất thiết. Nhiều trường hợp thay riêng biến tần rồi cài lại thông số là xong. Chỉ khi dòng tủ đã ngừng sản xuất và không còn vật tư mới nên tính phương án thay cụm điều khiển — xem cải tạo nâng cấp thang máy cũ.
Thay biến tần khác hãng được không?
Được, nhưng phải đúng công suất, đúng kiểu điều khiển và tương thích với bo mạch cùng bộ mã hoá tốc độ hiện có. Sau khi thay bắt buộc phải cài lại thông số và chạy thử đủ hành trình.
Thang nhà tôi giật nhẹ khi khởi động, có nguy hiểm không?
Chưa nguy hiểm ngay nhưng không nên để lâu, vì giật là lực tác động thêm lên cáp, ray và guốc trượt mỗi chuyến. Nên cho kiểm tra sớm — xem thang máy bị rung lắc, kêu to khi chạy.
Thay thế và xử lý lỗi linh kiện thang máy
Thang máy Thành Đô nhận sửa chữa, bảo trì và thay thế linh kiện cho thang máy của mọi hãng, kể cả thang không do công ty lắp đặt. Khảo sát và đánh giá miễn phí.
- Hotline 24/7: 0583 247 888
- Email: contact.thanhdoelevator@gmail.com
- Văn phòng giao dịch: 33 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Bắc Giang, TP. Bắc Ninh
Khu vực: Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn. Xem thêm dịch vụ sửa chữa thang máy.
Xem thiết bị: biến tần thang máy.