Máy kéo là trái tim của thang máy: nó kéo cabin lên xuống, và cùng với phanh, nó là thứ giữ cabin đứng yên khi dừng. Trong các dòng máy kéo có mặt tại Việt Nam, Montanari — hãng của Ý — là cái tên được tìm nhiều.
Bài này giải thích máy kéo làm gì, Montanari khác gì các dòng khác, phân biệt có hộp số và không hộp số, và quan trọng nhất: khi nào máy kéo cần sửa, khi nào phải thay.
Máy kéo thang máy làm nhiệm vụ gì
Nói đơn giản, một cụm máy kéo gồm ba phần gắn với nhau:
- Động cơ điện — tạo ra lực quay.
- Puly (ròng rọc dẫn cáp) — cáp tải vắt qua đây; ma sát giữa cáp và rãnh puly là thứ kéo cabin đi.
- Phanh — kẹp giữ khi thang dừng, và là thiết bị an toàn quan trọng bậc nhất.
Cabin treo một đầu cáp, đối trọng treo đầu kia. Nhờ đối trọng, động cơ chỉ phải thắng phần chênh lệch chứ không phải nâng toàn bộ trọng lượng cabin — đó là lý do một thang chở 630 kg không cần động cơ khổng lồ.
Một cụm máy kéo thực tế tại công trình Thành Đô — máy FUJI (Hàn Quốc) đặt trên bệ thép ở đỉnh hố thang.
Máy kéo có hộp số và không hộp số khác nhau thế nào
| Tiêu chí | Có hộp số (geared) | Không hộp số (gearless) |
|---|---|---|
| Cấu tạo | Động cơ quay nhanh, qua hộp số giảm tốc rồi mới tới puly | Động cơ nam châm vĩnh cửu quay chậm, nối thẳng vào puly |
| Kích thước | Cồng kềnh hơn, thường cần phòng máy | Mỏng, đặt được trên đỉnh hố thang |
| Độ ồn | Ồn hơn do bánh răng ăn khớp | Êm hơn rõ rệt |
| Điện năng | Hao hơn vì tổn thất qua hộp số | Tiết kiệm hơn |
| Bảo trì | Phải thay dầu hộp số định kỳ | Không có hộp số nên không phải thay dầu |
| Hay gặp ở | Thang đời cũ, thang tải hàng | Thang dân dụng đời mới, thang không phòng máy |
Montanari sản xuất cả hai loại. Thang gia đình đời mới ở Bắc Giang phần lớn dùng loại không hộp số, vì đặt được trên đỉnh hố thang và không phải xây phòng máy riêng — tiết kiệm hẳn một khoảng diện tích tầng mái.
Cụm máy kéo đặt trên đỉnh hố thang — nhờ đó không cần xây phòng máy riêng.
Vì sao Montanari được nhắc nhiều
Montanari là hãng của Ý, chuyên về cụm truyền động và linh kiện thang máy. Lý do dòng này phổ biến tại Việt Nam:
- Có mặt lâu trên thị trường nên thợ quen, chẩn đoán nhanh.
- Vật tư thay thế có sẵn — đây là điểm thực tế quan trọng nhất với một thiết bị dùng hai mươi năm.
- Dải sản phẩm rộng, từ thang gia đình tải nhẹ tới thang tải hàng.
Cần nói thẳng một điều: không có hãng máy kéo nào “tốt nhất” cho mọi nhà. Montanari, Fuji, Ziehl, Torin đều là những dòng dùng tốt. Cái quyết định tuổi thọ thực tế là lắp đúng, căn chỉnh đúng và bảo trì đều — một máy kéo tốt bị bỏ bê vẫn hỏng sớm hơn một máy kéo thường được chăm đúng lịch.
Năm dấu hiệu máy kéo đang có vấn đề
- Tiếng ù lớn dần phát ra từ phía trên cabin. Thường là ổ bi mòn. Đây là hỏng hóc nặng tiền nhất trong nhóm, nên phát hiện sớm rất đáng.
- Tiếng rít kim loại đúng lúc khởi động và lúc dừng. Nghi má phanh mòn hoặc dính dầu.
- Thang dừng không bằng tầng và lệch đều ở mọi tầng. Dấu hiệu của phanh hoặc thông số điều khiển, không phải cảm biến. Xem thang máy dừng không bằng tầng.
- Vỏ máy nóng bất thường sau khi chạy vài chuyến liên tiếp.
- Rò dầu ở chân máy — với loại có hộp số, đây là dấu hiệu phớt chặn dầu đã hỏng.
Nhóm triệu chứng này thường đi cùng rung lắc — xem thêm thang máy bị rung lắc, kêu to khi chạy.
Máy kéo và tủ điều khiển lắp trên bệ thép — hai bộ phận phải khớp thông số với nhau.
Khi nào sửa, khi nào phải thay cả cụm
Phần lớn hỏng hóc của máy kéo xử lý được mà không phải thay cả cụm:
- Má phanh mòn → thay má phanh, căn chỉnh lại khe hở.
- Dầu hộp số bẩn hoặc cạn → thay dầu đúng chủng loại.
- Phớt chặn dầu hỏng → thay phớt.
- Rãnh puly mòn → tiện lại rãnh hoặc thay puly, tùy mức độ.
Phải tính tới thay cả cụm khi: ổ bi mòn nặng, rotor hoặc stator hỏng, hoặc dòng máy đã ngừng sản xuất và không còn vật tư. Trường hợp cuối là lý do thực tế hay gặp nhất — và khi đó phương án hợp lý thường là thay cụm máy kéo cùng tủ điều khiển, giữ nguyên hố thang và ray. Xem cải tạo nâng cấp thang máy cũ.
Giữ máy kéo bền: bốn việc trong bảo trì
- Đo độ mòn má phanh và thử lực phanh mỗi lần bảo trì, ghi số đo vào biên bản.
- Siết lại bu lông bệ máy. Rung lâu ngày làm chúng lỏng dần, nhất là nhà gần đường lớn hoặc nhà xưởng.
- Kiểm tra nhiệt độ và thông gió khu vực đặt máy — máy nóng là nguyên nhân âm thầm làm giảm tuổi thọ.
- Kiểm tra rãnh puly và từng sợi cáp tải, vì cáp mòn sẽ phá rãnh puly và ngược lại.
Chi tiết đầy đủ ở bảo trì thang máy tại Bắc Giang.
Câu hỏi thường gặp
Máy kéo thang máy dùng được bao nhiêu năm?
Không có mốc cố định. Máy được bảo trì đúng, không thường xuyên quá tải, đặt ở nơi thoáng mát có thể chạy rất lâu. Ngược lại, máy bị bỏ bê hoặc chở quá tải liên tục sẽ xuống cấp nhanh. Tình trạng thực tế đo được mới là căn cứ, không phải số năm.
Máy kéo Montanari thay thế được bằng hãng khác không?
Được, miễn là chọn đúng thông số theo tải trọng, tốc độ và hành trình của thang, đồng thời tủ điều khiển tương thích. Đây là việc cần tính toán, không phải lắp thứ nào vừa chỗ là được.
Thang nhà tôi do hãng khác lắp, Thành Đô có sửa máy kéo không?
Có. Công ty nhận kiểm tra, sửa chữa và thay thế cụm truyền động cho thang máy của mọi hãng.
Máy kéo không hộp số có tốn điện ít hơn nhiều không?
Tiết kiệm hơn loại có hộp số vì không mất tổn thất qua bánh răng. Mức chênh cụ thể tùy tải trọng, số lượt chạy và hành trình của từng thang.
Tư vấn và thay thế linh kiện thang máy
Thang máy Thành Đô nhận sửa chữa, bảo trì và thay thế linh kiện cho thang máy của mọi hãng, kể cả thang không do công ty lắp đặt. Đội kỹ thuật đóng tại Bắc Giang, khảo sát và đánh giá tình trạng thang miễn phí.
- Hotline 24/7: 0583 247 888
- Email: contact.thanhdoelevator@gmail.com
- Văn phòng giao dịch: 33 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Bắc Giang, TP. Bắc Ninh
- Văn phòng và nhà máy: Khu phố Tam Lư, Phường Đồng Nguyên, Thành phố Bắc Ninh
Khu vực nhận công trình: Bắc Giang, Bắc Ninh và Lạng Sơn. Xem thêm dịch vụ sửa chữa thang máy tại Bắc Giang.
Xem thiết bị: máy kéo thang máy Montanari có hộp số.